Phạm Xuân Ẩn trên đường phố Sài Gòn trong ngày rốt cục của chiến tranh - Ảnh: Từ sách gián điệp hoàn hảo Ẩn không bao giờ có thể bỏ lại đích mẫu ở Sài Gòn, nhưng ông lo rằng Đảng có thể chỉ đạo ông sơ tán cùng người Mỹ
Vơ những gì tôi muốn là trở nên một chàng Tarzan, ra đi cùng với Jane và lũ thú cưng của tôi, và được yên tĩnh. “Mỗi người chúng tôi được phát một túi xách nhỏ của hãng hàng không Pan Am để đựng ít quần áo, ắt chỉ có vậy,” Hoàng Ân, người con trai lớn nhất của ông, nhớ lại. Nhiều năm trước đó, Vượng từng thất bại khi cố chiêu mộ Ẩn cho CIA, và chỉ với mối quan hệ đó của Ẩn cũng đủ để cho Cộng sản nhốt ông trong một thời kì dài.
Sau khi dàn xếp mọi chuyện ổn thỏa, Ẩn nói với những người gần gũi với mình rằng ông sẽ tìm cách để sum hiệp với gia đình tại Mỹ.
Nhưng cần đánh giá theo hướng ngược lại: ông ấy luôn sẵn sàng một cách chuyên nghiệp, nhưng những điều kiện khác cũng cần phải được xét tới. “Tôi không biết người Cộng sản và họ cũng không biết tôi”, Ẩn giảng giải. “Anh Ẩn là vốn quý của sơn hà, anh ấy làm tình báo mấy chục năm rồi, bây giờ mà tiếp chuyện khai thác nữa thì với khả năng và điều kiện của mình, anh ấy vẫn phát huy tác dụng rất tốt, nhưng quá trình ra nước ngoài rất dễ bị lộ, lúc ấy tổn thất là rất lớn”.
Khi tôi đề cập với Ẩn khả năng đấu sứ mạng tình báo ở Mỹ, ông đã nhấn mạnh rằng ông coi đấy là một hành động quá lo xa. Có nhẽ họ hy vọng rằng các nguồn tin sẽ giúp tôi theo sát được những ý nghĩ bên trong Ngũ Giác Đài, nhưng điều đó khó mà xảy ra bởi rất nhiều manh mối của tôi lúc bấy giờ đang ở trong trại cải tạo hoặc các khu tị nạn tại Mỹ thì làm sao có thể tiếp cận được cái gì”, Ẩn nói, kèm theo một nụ cười nhăn nhó quen thuộc.
Tôi đã hỏi ông Mai Chí Thọ về ý tưởng tiếp tục khai triển nhiệm vụ cho Ẩn và ông cho biết: “Về mặt công việc, đấy là một ý tưởng hay. Vỏ bọc của ông Ẩn vẫn còn vẹn nguyên, ông ấy được người Mỹ tin tưởng. Bên cạnh đó, tôi biết rằng khi an ninh hỏi về người vợ và gia đình mà tôi đã gửi sang Mỹ, họ sẽ không bao giờ tin rằng tôi đứng cùng phe với họ.
Họ có thể sẽ khử tôi chỉ để giết mổ lũ chó của tôi làm thức ăn cho bữa tối"… David Greenway nhớ lại rằng “trong cơn hỗn mang ở thời khắc sau chót của nền cộng hòa, Ẩn là người Việt Nam chung cuộc tôi gặp trước khi bước lên chiếc trực thăng ở Đại sứ quán Mỹ, bay trên những đường phố ướt đầm nước mưa và ánh lửa nhoàng lên từ những vụ thiêu hủy đạn dược ở đằng xa”.
Cha tôi đã chết trên tay tôi tại nhà; nên tôi không bao giờ bỏ má tôi ở lại một mình, còn má tôi thì cũng sẽ không bao giờ rời Việt Nam”. #, Và ông ấy cũng đã chuẩn bị khởi hành, sẵn sàng phát xuất.
Ông ấy đã cống hiến quá nhiều rồi”. Điều đó có nghĩa là ông sẽ tiếp chuyện sứ mạng của mình tại Mỹ, một điều đối với cá nhân chủ nghĩa ông chẳng có ý nghĩa gì cả. Tôi sẽ phải hiệp tác và hy vọng câu chuyện của tôi sẽ tới Sài Gòn sớm. “Thú thật, xét về mặt tình báo thì tôi rất tiếc.
Ẩn nói với các đồng nghiệp rằng ông chẳng thể rời xa mẹ mình. Chung cục thì chính đại tướng Dũng đã quyết định rằng Ẩn nên ở lại Việt Nam. Bạn thân của ông là Vượng từng làm việc cho CIA và đã xếp đặt để ra đi, vì biết rõ kết cục nào sẽ đến với những người đã cộng tác với Mỹ dài lâu.
“Tôi đích thực không biết họ còn muốn gì ở tôi nữa. Ông rất cảm kích khi gia đình mình sẽ được bình an và rằng tờ Time đã lo mọi thứ. Larry Berman Người dịch: Đỗ Hùng Bản quyền và thực hành: First News - Trí Việt LOẠT KÝ SỰ NHIỀU KỲ "GIẢI MÃ" PHẠM XUÂN ẨN CỦA NHÀ BÁO HOÀNG HẢI VÂN.
Một ngày sau khi ông Thiệu ra đi, vợ và bốn người con của Ẩn rời Sài Gòn trên một chuyến bay của đài CBS News cùng với ba mươi chín thành viên của tờ Time. Anh Ẩn mà tiếp kiến ra nước ngoài thì sẽ phát huy tác dụng rất tốt”. “Trong đời, bạn chỉ có một người mẹ và một người cha, mà người Việt chúng tôi không bao giờ bỏ ba má lại như vậy; trách nhiệm của con cái là phải trông nom cho bác mẹ.
Điều mà Ẩn không hề biết lúc bấy giờ đó là trong Quân ủy Trung ương thuộc Bộ Chính trị đã có những sự cân nhắc nghiêm túc về khả năng điều Ẩn tới Mỹ để tiếp kiến làm nhiệm vụ. Tôi đã quá mỏi mệt. Vượng khuyên Ẩn nên đi bởi vì ông là phóng viên miền Nam Việt Nam nức tiếng nhất từng làm việc cho người Mỹ. Tôi chẳng thể nói với họ về nhiệm vụ của mình bởi họ có thể cười và bắn chết tôi lúc đó như một thằng điên, sinh ra tại nhà thương điên ở Biên Hòa.
Người đã tuyển mộ Ẩn, ông Mười Hương, thấy tiếc về quyết định này. Để đề phòng cho mọi tình huống, ông đã tìm cách liên tưởng với người em trai ở Cần Thơ, cách Sài Gòn về phía nam vài giờ chạy xe, để xem ông này có thể lên Sài Gòn chăm chút người mẹ hay không. Tuy nhiên, ông em không biết chắc là mình có thể lên Sài Gòn trước khi Ẩn ra đi hay không, trong trường hợp có lệnh từ Hà Nội phải di tản.
Ẩn có lý do chính đáng để lo sợ cho cuộc sống của ông. “Tôi sẽ làm gì khi có một cán bộ chĩa súng trường vào mình? Tôi không thể nói, “Xin chào mừng, tôi đã đợi chờ hai mươi năm rồi, nhiệm vụ của tôi vậy là kết thúc”.
